Powiat iławskipołożony jest w zachodniej części województwa warmińsko – mazurskiego.

Pojezierze Iławskie, zwane też Pojezierzem Iławsko-Ostródzkim stanowi najdalej na wschód wysuniętą część większej jednostki geograficznej zwanej Pojezierzem Wschodniopomorskim. Kraina ta rozpoczyna się na zachodniej granicy województwa warmińsko – mazurskiego. Charakteryzuje się bogactwem natury i niespotykaną urodą krajobrazu, mnogością jezior o różnej wielkości, lasów, czystym powietrzem. Region zaliczany jest do Zielonych Płuc Polski.

Do największych skarbów Pojezierza Iławskiego zaliczyć należy: jezioro JeziorakorazPark Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego iWzgórz Dylewskich.Każdego roku w sezonie letnim czas umilają turystom cykliczne imprezy kulturalne i sportowe. Przybywają na nie artyści z kraju i zagranicy. Tradycyjnie można posłuchać muzyki żeglarskiej z całego świata na Festiwalu Piosenki Żeglarskiej oraz jazzu tradycyjnego naMiędzynarodowym Festiwalu „Old Jazz Meeting – Złota Tarka”. Niewątpliwie atrakcją sąregatyizawody sportowena Jezioraku, m.in. ogólnopolskie „Regaty Pomarańczowe”, czy Ogólnopolskie Regaty Żeglarskie „O Błękitną Wstęgę Jezioraka”.

Jeziorakto najdłuższe jezioro i szóste, co do wielkości w Polsce. Umożliwia obcowanie z naturą oraz stanowi wyzwanie dla żeglarzy, gdyż jest połączone z innymi akwenami wodnymi. Przystanie żeglarskie znajdujące oferują turystom czarter, slipowanie łódek oraz wynajem sprzętu wodnego.

Wyspa Wielka Żuławao powierzchni 84 ha, jest największą wyspą śródlądową Europy. Znajdujące się tam ośrodki wypoczynkowe oferują turystom wspaniały wypoczynek. Bezpośrednio z wyspą związana jestlegenda, która powiada, że w dawnych czasach na wyspie Wielka Żuława, przy wzgórzu zwanym Scholtenberg żył ogromny i budzący grozę smok. Nocą można było ujrzeć jego czerwone oczy. Biada każdemu rybakowi, który zbłądził i znalazł się w pobliżu! Smok rozwijał swoje szare skrzydła, leciał, tnąc powietrze i dopadając ofiarę, wbijał ostre niczym sztylety pazury w jej ciało i unosił do jaskini. Ogryzione kości ciskał w toń jeziora, i jak się dokładnie przyjrzy to jeszcze do dnia dzisiejszego przy spokojnej wodzie widać je spoczywające na dnie. Obecnie nie ma już śladu po budzącym grozę smoku, zaś wyspa oferuje turystom wypoczynek na łonie natury.

Czynnikiem zachęcającym do spędzenia wolnego czasu w regionie jest dobrze rozbudowana i funkcjonująca baza turystyczna: miejsca noclegowe, baza żywieniowa, zaplecze rekreacyjne i sportowe, stanice wodne itp. Korzystna dostępność komunikacyjna stwarza odpowiednie warunki dla rozwoju turystyki w Iławie i okolicy. Miasto jest ważnym węzłem kolejowym na skrzyżowaniu następujących tras: Warszawa – Gdańsk, Toruń – Olsztyn, Iława – Brodnica. Iława położona jest w pobliżu głównej drogi o znaczeniu międzynarodowym, która biegnie z Gdańska przez Ostródę, Warszawę, Lublin w kierunku Lwowa. Stąd bierze początek żeglowna droga wodna systemu elbląskiego, która łączy Iławę z Ostródą, Elblągiem i dalej Zalewem Wiślanym.

Kanał elbląskistanowi wyjątkowe miejsce jako unikalny w skali światowej szlak wodny. Zaliczany jest do jednego z najpiękniejszych dróg wodnych Europy. Łączna długość całego systemu wynosi 147 kilometrów. Został wybudowany w latach 1848 – 1872 przez holenderskiego inżyniera Georga Jakoba Steenke i funkcjonuje w niezmienionej formie do dnia dzisiejszego. Na trasie kanału można zobaczyćdwie śluzy (Miłomłyn i Zielona)orazpięć pochylni (Buczyniec, Kąty, Oleśnica, Jelenie, Całuny). Głównym zadaniem pochylni jest wyrównanie różnicy poziomów wody o 99 m. Statki Żeglugi Ostródzko – Elbląskiej pokonują pochylnie na specjalnych wózkach.

Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiegoo powierzchni 25 ha, z siedzibą w Jerzwałdzie powstał w 1993 roku z myślą o ochronie najbardziej charakterystycznych składników fauny i flory. Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego i jego otulina położone są w granicach dwóch województw: warmińsko – mazurskiego i pomorskiego. Obejmuje fragmenty gmin: Starego Dzierzgonia, Susza, Iławy, miasta i gminy Zalewo. Ważnym elementem krajobrazu Parku są jeziora. Znajduje się tu31 akwenów, a w otulinie jest ich 12. Największym z nich jestJezioro Jeziorak.Inne na terenie Parku to: Płaskie, Rucewo Wielkie, Gaudy, Bądze, Januszewskie, Rucewo Małe a w otulinie: Swingi, Szymbarskie, Silm, Motława Wielka.

Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskichutworzono w 1994 roku. Powstał w celu ochrony bardzo urozmaiconej rzeźby unikatowych walorów krajobrazowo – widokowych, bogatej gatunkowo flory i fauny, dużych wartości historyczno- kulturowych. Park leży w mezoregionie zwanym Garbem Lubawskim, w południowo – zachodniej części województwa warmińsko- mazurskiego na terenie gmin Lubawa, Ostróda, Dąbrówko i Grunwald. Jego powierzchnia liczy ponad 7 tyś. ha. Granicami parku objęto zachodnią, najwyższą część Garbu Lubawskiego, zwaną Wzgórzami Dylewskimi.

Wzgórza Dylewskie reprezentują zespół form ostatniego zlodowacenia, których kulminacyjnym punktem jestGóra Dylewskawznosząca się na wysokość312 m n.p.m.

Iławato przepiękne, ponad 700 – letnie miasto położone na południowym krańcu Jezioraka. Jest jednym z największych miejscowości województwa warmińsko – mazurskiego. Miasto jest dobrze położone, otoczone przez piękne lasy i jeziora. Przez Iławę przepływa rzeka Iławka.Świadkami historii są liczne zabytki. Najstarszym i najbardziej reprezentatywnym jestXIV – wieczny kościółz rokokowym ołtarzem określany mianem Czerwonego Kościoła. Warto wspomnieć o usytuowanym w centrum miasta neobarokowym ratuszu. W sąsiedztwie ratusza znajduje się neoklasycystyczna hala miejska, obecnie Kinoteatr „Pasja”. Na uwagę zasługują także cztery XVIII – wiecznerzeźby, przedstawiające mitologiczne postacie: Jowisza, Jukony, Herkulesa, Meduzy, które zostały przeniesione do Iławy z pałacu w Kamieńcu. Do innych zabytków zaliczyć można kilka secesyjnych i eklektycznychkamieniczekprzy ulicy Kościuszki. W całym mieście odnaleźć można dziesiątkibudynków neogotyckich, m.in. dworzec kolejowy, wieże ciśnień oraz gimnazjum.

Kisielicepołożone są w zachodniej części powiatu iławskiego. Czyste i nieskażone środowisko oraz piękne jeziora Goryńskiego Obszaru Chronionego stwarzają idealne warunki do rozwoju turystyki. Miasto i cała Ziemia Kisielicka posiadają wiele ciekawych zabytków. Do najważniejszych zaliczyć należy wybudowany w XIV wieku, wielokrotnie palony i przebudowywanykościółgotycki. Stara, zabytkowa część miasta uległa zniszczeniu, w czasie ostatniej wojny.

Kisielice i okolice zaskoczą jednak turystów wieloma ciekawostkami historycznymi, architektonicznymi oraz urokliwymi miejscami. W gminie znajduje się wiele interesujących zabytków, m.in.: wybudowany w XVIIwiekukościół renesansowywŁęgowieorazcmentarz rodowyw miejscowościTrupel wraz zkaplicą grobową.

Lubawależy w południowej części powiatu iławskiego, w obrębie Parku Krajobrazowego Wzgórz Dylewskich. Przez malowniczo położone miasteczko przepływa rzeczka Sandela, która wraz z okalającą miasto Elszką wchodzi w skład dorzecza Drwęcy.

Jest to dawnemiasto biskupie, które obok licznych zabytków posiada również świetne zaplecze bazy sportowej, tj.stadion na miarę Euro 2012. Najstarszą budowlą jestkościół p.w. św. Anny, wzniesiony ok. 1330 roku, kilkakrotnie przebudowywany po pożarach w XVI wieku. Przy kościele utworzonoMuzeum Ziemi Lubawskiej, w którym znajdują się epitafia, obrazy oraz sakralne wyroby złotnicze. Niedaleko znajduje siękościół p.w. św. Jana Chrzciciela, wchodzący w skład zespołu poklasztornego franciszkanów, zbudowany na początku XVII wieku oraz pochodzący z lat 70-tych XVIII wieku barokowy kościół p.w. św. Barbary. Warto zwrócić uwagę naruinywzniesionego na początku XIV wieku zamku biskupów chełmińskich.

Gmina Zalewoleży w północnej części powiatu iławskiego, nad jeziorem Ewingi. Tereny otaczające miasto położone są w obrębie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego i jego otuliny. W wyniku działań wojennych w Zalewie zachowało się niewiele obiektów. Na uwagę zasługuje XIV – wiecznykościół gotycki p.w. św. Jana. Warto zobaczyć gotyckąbasztęz XIV wieku, w której obecnie znajduje sięIzba Pamięci, XIX – wiecznycmentarz żydowski, pozostałościmurów obronnych, trzydomyz połowy XIX wieku przy ulicy Ślusarskiej idom secesyjnyprzy ulicy Sienkiewicza z 1912.

Wokolicy miasta warto odwiedzićBoreczno, gdzie znajduje się gotyckikościół parafialnyz pierwszej połowy XIV wieku. We wnętrzu na uwagę zasługują ołtarz główny i ambona z 1697 oraz organy z 1849 roku.

Natomiast w miejscowościDobrzykizobaczyć możnakościół parafialny, który odnawiano w 1776 i 1864 roku. Goście odwiedzający gminę mogą odpocząć w pałacu wPozortach, gdzie czeka na nich miła atmosfera nad wodą przeplatana wycieczkami rowerowymi i pieszymi.

Gmina i miasto Suszpołożona jest w powiecie iławskim, na obszarze Pojezierza Iławskiego. Pomimo wielu zniszczeń wojennych zachowało się kilka obiektów, które są warte zobaczenia. Najważniejszym z nich jestkościół pw. Św. Antoniegopochodzący z XIV w. Średniowieczny kościół może poszczycić się doskonale zachowanymi freskami, barokowym ołtarzem i lożą kolatorską rodu Finckensteinów ozdobioną scenami biblijnymi. Na miejscowymcmentarzuznajdują się mogiły wziętych do niewoli w 1939 roku i pomordowanych przez hitlerowców. Przy drodze w kierunkuDzierzgoniaznajduje siępomnik. Osobliwością miasta jeststaropruskie grodziskoznajdujące się nad Jeziorem Suskim.

Wokolicach Susza natrafić można na liczne dwory szlacheckie oraz pałace, a każdy z nich kryje swoją własną ciekawą historię. Do takich miejsc należyPałac w Kamieńcu, który w latach swojej świetności zwany byłWersalem Królestwa Pruskiego. Zasłynął przede wszystkim z tego, iż jego mieszkańcem był cesarz Napoleon, który przebywał tam w czasie kampanii rosyjskiej od kwietnia do czerwca 1807r. Wiadomo na pewno, że w pałacu tym gościli także Fryderyk Wielki czy August II Mocny. Niestety Pałac w Kamieńcu został zniszczony po II wojnie światowej i dziś można podziwiać jedynieruinytego dzieła architektury. W dobrym stanie zachował sięKościół pw. Króla ŚwiatawKamieńcui niektórebudynki gospodarcze.

Ponadto występują tu dwarezerwaty przyrody(jezioro Gaudy i jezioro Czerwica).Spotkać można gniazdaorła bielika,rybołowa,orlika krzykliwego,kani czarnejirudejczybociana czarnego. Uwagę też przykuwają licznepomniki przyrody, rośliny rzadkie i ginące oraz mnóstwo gatunkówfauny, wśród których wiele jest pod ochroną.